Họa sĩ Lê Thiết Cương, một biểu tượng tiêu biểu của phong trào hội họa đương đại Việt Nam, đã ra đi vào ngày 17/7 tại Hà Nội, hưởng thọ 64 tuổi. Sự ra đi đột ngột của ông đã để lại nỗi tiếc thương sâu sắc trong lòng bạn bè, các nghệ sĩ và công chúng yêu nghệ thuật.
Lê Thiết Cương là người đã sống một cuộc đời đầy màu sắc và phóng khoáng, luôn duy trì một tinh thần lạc quan và niềm đam mê bất tận với nghệ thuật, dù cuộc sống riêng tư của ông có nhiều thăng trầm. Ông được biết đến như một người bạn thân thiết, một tri kỷ của nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, diễn viên, hoa hậu… và đã biến căn nhà số 39 Lý Quốc Sư (Hà Nội) thành một điểm hẹn thân mật của các văn nghệ sĩ trên cả nước.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, một người bạn thân thiết của Lê Thiết Cương, đã chia sẻ những kỷ niệm và cảm xúc của mình trong giây phút tiễn biệt: ‘Khi mấy anh em chúng tôi vào bệnh viện, Cương nói: Cầm tay tôi đi. Tôi cầm tay Cương và biết đó là lần cuối. Dù các bác sĩ không thể can thiệp gì thêm, Cương vẫn nhất quyết ở lại bệnh viện với hy vọng mong manh. Cương không đầu hàng, vẫn kiên cường đối mặt với lằn ranh sinh tử, đúng như tính cách bền bỉ, bất khuất đã theo anh suốt cuộc đời.’
Nhà thơ Lê Thiếu Nhơn đã miêu tả sự ra đi của Lê Thiết Cương như một sự trở về miền tối giản của riêng mình. Theo anh, từ tranh sơn dầu đến sơn mài, Lê Thiết Cương đã giữ vững phong cách riêng của mình – sử dụng chất liệu truyền thống, kỹ thuật truyền thống, nhưng tạo hình hiện đại, nghiêng về đồ họa, với những mảng phẳng và đậm nhạt sâu sắc.
Lê Thiết Cương đã sống một cuộc đời nghiêm khắc và cao độ trong làm nghệ thuật. Ông từng thừa nhận: ‘Một đời làm nghệ thuật vẽ được mấy tranh đẹp, nhầm lẫn, sai lầm, mò mẫm là chính, hoang mang, ảo tưởng là chính… Nhưng đó là cuộc sống – có hay có dở, có thăng có trầm và nghệ thuật cũng sinh động như vậy’. Những lời này không chỉ thể hiện sự khiêm tốn và chân thành của ông mà còn cho thấy sự tận tâm và cống hiến của ông đối với nghệ thuật.
Người nghệ sĩ ấy đã lặng lẽ rời khỏi thế gian, nhưng như nhà thơ Hữu Việt mượn lời Gabriel García Márquez để nói: ‘Người ta không chết khi trái tim ngừng đập, mà là khi bị lãng quên‘. Lê Thiết Cương sẽ không bị lãng quên. Ông sẽ tiếp tục sống, qua những bức tranh, câu chữ, buổi trò chuyện nghệ thuật và trong ký ức của những người ở lại. Những đóng góp của ông cho nền hội họa Việt Nam sẽ mãi là một phần quan trọng của lịch sử nghệ thuật.