Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh nguy hiểm nhất phụ nữ, và một số bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD) có liên quan chặt chẽ tới nguy cơ này.

Các bệnh lây truyền tình dục làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung

1. Nhiễm virus HPV

HPV (Human Papillomavirus) là loại virus lây truyền qua quan hệ tình dục phổ biến nhất và chịu trách nhiệm khoảng 90 % các ca ung thư cổ tử cung theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2022).

Hầu hết người nhiễm HPV không có triệu chứng và virus có thể tự tiêu hết, nhưng một số loại HPV nguy hiểm (đặc biệt là HPV‑16 và HPV‑18) có thể gây biến đổi tế bào cổ tử cung thành tổn thương tiền ung thư. Nếu không được phát hiện và điều trị, những tổn thương này có thể tiến triển thành ung thư.

Theo bác sĩ chuyên khoa Ung bướu Hoàng Trọng Điểm, HPV lây lan qua tiếp xúc da‑da, bao gồm quan hệ âm đạo, hậu môn và cả quan hệ miệng.

Những loại HPV này không chỉ gây ung thư cổ tử cung mà còn liên quan tới ung thư âm hộ, âm đạo, dương vật, hậu môn, miệng và cổ họng.

2. Nhiễm Chlamydia trachomatis

Chlamydia là vi khuẩn gây bệnh STD phổ biến, có thể gây viêm nhiễm kéo dài ở vùng chậu và cổ tử cung. Nhiều nghiên cứu, bao gồm một phân tích hệ thống của CDC (2021), cho thấy phụ nữ nhiễm Chlamydia có nguy cơ phát triển ung thư cổ tử cung cao hơn 1,5‑2 lần so với người không nhiễm.

Quá trình viêm kéo dài làm suy giảm lớp niêm mạc, tạo môi trường thuận lợi cho HPV xâm nhập sâu hơn và tồn tại lâu hơn, từ đó tăng tốc quá trình ung thư hoá.

3. Nhiễm virus HIV

Mặc dù HIV không trực tiếp gây ung thư cổ tử cung, nhưng nó làm suy giảm hệ thống miễn dịch, giảm khả năng tiêu diệt các tế bào nhiễm HPV. Phụ nữ sống với HIV có tỷ lệ tiến triển từ tổn thương tiền ung thư thành ung thư nhanh gấp 2‑3 lần so với người khỏe mạnh.

HIV cũng làm tăng khả năng nhiễm HPV và kéo dài thời gian nhiễm, vì vậy việc kiểm soát HIV đồng thời là yếu tố quan trọng trong phòng ngừa ung thư cổ tử cung.

4. Biện pháp phòng ngừa và sàng lọc sớm

Chuyên gia y tế khuyến cáo hai chiến lược then chốt:

• Tiêm vaccine phòng ngừa HPV: Vaccine hiện nay bảo vệ các loại HPV gây bệnh phổ biến nhất (HPV‑16, 18, 31, 33, 45, 52, 58). Ban đầu dành cho trẻ gái và phụ nữ từ 9‑26 tuổi, hiện đã mở rộng đến 45 tuổi cho cả nam và nữ.
• Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ: Phụ nữ từ 21 tuổi trở lên, hoặc ngay sau khi có quan hệ tình dục, nên thực hiện xét nghiệm Pap smear hoặc HPV DNA test mỗi 3‑5 năm tùy chỉ định.

Tiêm vaccine không thay thế việc tầm soát; phụ nữ đã tiêm vẫn cần khám định kỳ để phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư, khi khả năng chữa khỏi lên tới 90 %.