Tại sao các ngân hàng đồng loạt nâng lãi suất cho vay? Phân tích nguyên nhân và dự báo 2026

bởi Linh
Tại sao các ngân hàng đồng loạt nâng lãi suất cho vay? Phân tích nguyên nhân và dự báo 2026

Cùng với sức “nóng” của lãi suất huy động, lãi suất cho vay tại nhiều ngân hàng đã có sự biến động đáng kể sau giai đoạn trầm lắng.

Lãi suất cho vay “nóng” trở lại

Theo dữ liệu của PV Dân Việt, Vietcombank đã nâng lãi suất cho vay trung bình lên 5,8%/năm – đánh dấu lần thứ hai liên tiếp ngân hàng này điều chỉnh tăng.

Trước đó, Vietcombank duy trì mức 5,6%/năm trong thời gian dài, chỉ tăng nhẹ lên 5,7% vào tháng 11/2025 và tăng thêm 0,1% trong tháng 12.

Tại BIDV, mức lãi suất trung bình cũng tăng lên 5,6%/năm, so với khoảng 5,47‑5,48%/năm trước đó. Khoảng cách giữa lãi suất huy động và cho vay trung bình hiện dao động quanh 2,5%.

Trong số các ngân hàng thương mại, LPBank đã đưa mức lãi suất lên 10,5%/năm kể từ tháng 12/2025, trong khi Nam Á Bank áp dụng mức cơ sở khoảng 9,7%/năm và GPBank tăng lên tới 12,7%/năm trong 24 tháng đầu.

Áp lực từ chính sách và thị trường

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự kiến tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 khoảng 15%, tương đương 3,4 triệu tỷ đồng bơm vào nền kinh tế. Mặc dù con số này thấp hơn so với năm 2025, NHNN vẫn nhấn mạnh sẽ duy trì chính sách linh hoạt để kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngành bất động sản đang chịu áp lực mạnh nhất. Nhiều ngân hàng đã đẩy lãi suất vay bất động sản lên mức 12‑14%/năm, và một ngân hàng quốc doanh thậm chí đã đạt ngưỡng 14%/năm – đây chỉ là mức tối thiểu.

Ví dụ cụ thể về vay mua nhà: TPBank cho mức cố định 8%/năm trong 12 tháng đầu, BIDV 9%/năm trong 18 tháng đầu, SeaBank 8,5%/năm cho vay mua nhà, ô tô, sửa nhà, và OCB 8,29%/năm cho khách hàng cá nhân.

Biểu đồ dư nợ tín dụng bất động sản qua các năm
Dư nợ tín dụng bất động sản qua các năm. Biểu đồ: Dân Việt.

Những biến động này không phải là bất ngờ. Các nhà phân tích đã dự báo sẵn rằng lãi suất huy động sẽ tăng lên 7%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, thậm chí có ngân hàng đẩy lên 8‑9%/năm. Khi huy động tăng chậm hơn so với tín dụng (theo số liệu NHNN, cuối 2025 tăng trưởng tín dụng 19% vs huy động 14,1%), ngân hàng buộc phải tăng lãi suất để thu hút vốn.

Biểu đồ chênh lệch lãi suất huy động và cho vay
Nguồn: VCBS.

Dự báo xu hướng lãi suất trong năm 2026

Chuyên gia cho rằng xu hướng tăng lãi suất sẽ tiếp tục. SHS Research cảnh báo rằng từ 2026, thay đổi kỹ thuật trong tính LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi) sẽ loại bỏ tiền gửi của Kho bạc Nhà nước khỏi mẫu tính, làm giảm nguồn vốn ổn định.

Do đó, các ngân hàng sẽ phải tìm kiếm nguồn huy động trung và dài hạn ổn định hơn, khiến lãi suất trung và dài hạn khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Theo ABCS, lãi suất huy động và cho vay sẽ duy trì ở mức cao trong Q1/2026 cho tới khi áp lực tỷ giá giảm và Fed (Mỹ) hoàn tất việc chọn người kế nhiệm Chủ tịch Jerome Powell.

VCBS dự báo lãi suất huy động trong nửa đầu 2026 có thể tăng thêm 30‑50 điểm cơ bản (bps) để đáp ứng nhu cầu tín dụng sản xuất‑kinh doanh, và tăng thêm 40‑50 bps trong nửa cuối năm. Kết quả, lãi suất cho vay trung bình dự kiến sẽ tăng 50‑70 bps trong cả năm 2026.

Nhóm ngân hàng quốc doanh có khả năng giảm lãi suất cho vay khoảng 20‑30 bps nhờ quy mô tiền gửi lớn và chi phí vốn thấp. Ngược lại, các ngân hàng thương mại tư nhân, đặc biệt là những ngân hàng có tỷ lệ vốn ngắn hạn cao, có thể tăng lãi suất cho vay từ 30‑100 bps tùy ngành và phân khúc khách hàng.

Những ngân hàng có tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) cao hoặc có khả năng vay vốn ngoại tệ qua hợp vốn quốc tế sẽ có “vùng đệm” tốt hơn, giảm áp lực tăng lãi suất.

Kết luận

Việc các ngân hàng đồng loạt nâng lãi suất cho vay là kết quả của ba yếu tố chính: tăng lãi suất huy động, chênh lệch cung‑cầu giữa tín dụng và huy động, và áp lực thanh khoản hệ thống. Các dự báo cho thấy xu hướng này sẽ kéo dài ít nhất đến cuối 2026, với sự phân hóa rõ nét giữa ngân hàng quốc doanh và tư nhân.

Doanh nghiệp và người tiêu dùng cần theo dõi sát sao các thông báo của ngân hàng và chuẩn bị kế hoạch tài chính linh hoạt để giảm thiểu chi phí vay trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao.

Bạn có câu hỏi nào về lãi suất vay hoặc muốn biết cách tối ưu chi phí tín dụng cho doanh nghiệp? Hãy để lại bình luận hoặc liên hệ với chúng tôi để nhận tư vấn chi tiết.

Có thể bạn quan tâm